Imagjinoni një shqiptar që transferon 12 milionë bath (rreth 315.000 euro) për një vilë në Phuket. Avokati tajlandez regjistron një kompani ku 51% të aksioneve i mbajnë formalisht tre shtetas tajlandezë, ndërsa investitori i huaj merr 49% plus të drejtat e nënshkrimit si drejtor. Kjo skemë funksionoi për njëzet vjet pa problem. Por nga 1 gushti 2026, Departamenti i Zhvillimit të Biznesit (DBD) u kërkon pikërisht atyre tre aksionarëve tajlandezë ekstrakte bankare dhe një shpjegim se nga erdhën paratë për blerjen e aksioneve.
Përgjigja e shkurtër për këdo që po planifikon një blerje pronë në Tajlandë këto ditë: Urdhri DBD Nr. 2/2569 nuk e ndalon pjesëmarrjen e huaj dhe nuk i anulon kompanitë ekzistuese. Çka bën në të vërtetë, është ta bëjë praktikisht të pamundur strukturën e lirë me 'aksionarë-fasadë' tajlandezë, sepse tani regjistruesi ndjek rrugën e parave nga aksionari te kompania, jo thjesht strukturën përfundimtare të kapitalit siç shkruhet në letra.
Rregullat e reja prekin vetëm dosjet e reja. Çdo gjë e regjistruar sipas Urdhrit të mëparshëm 2/2568 mbetet e vlefshme dhe nuk rihapet për kontroll retroaktiv.
Çfarë ndryshon konkretisht me Urdhrin 2/2569?
Urdhri DBD Nr. 2/2569 hyri në fuqi më 1 gushti 2026, duke zëvendësuar dy instrumente të mëparshme, Urdhrin 2/2568 dhe Urdhrin 1/2569. Për çdo dosje me pjesëmarrje të huaj kërkohen tani: ekstrakte bankare nga aksionarët tajlandezë, ekstrakte të llogarisë së kompanisë pritëse, dhe një Letër Shpjegimi të Investimit e nënshkruar personalisht.
Verifikimi ndodh në momentin e regjistrimit ose të ndryshimit të statutit, jo më vonë gjatë një auditi tatimor si më parë. Rregulli mbulon themelimin e kompanive dhe ortakërive me pjesëmarrje të huaj nën 50%, plus çdo ndryshim që shton një aksionar minoritar të huaj ose një nënshkrues të huaj.
Ky është ndryshimi thelbësor: regjistruesi më parë shikonte strukturën e kapitalit në letër. Tani shikon burimin e parave. Një aksionar tajlandez që deklaron një kontribut prej 510.000 bath ndaj kapitalit të regjistruar prej 1 milion bath duhet të provojë tani ku ndodheshin ato para para transferimit, dhe në cilën llogari të kompanisë kanë hyrë.
Pse ky ndryshim erdhi tani, dhe jo më herët?
Shifra 49% nuk erdhi nga logjika ekonomike, por nga një kompromis. Ligji i Biznesit të Huaj i vitit 1999 (Foreign Business Act B.E. 2542) mbylli tre lista aktivitetesh për të huajt, përfshirë tregtimin e tokës dhe shumicën e shërbimeve, dhe përcaktoi si 'kompani të huaj' çdo entitet ku jorezidentët mbajnë 50% ose më shumë të kapitalit. Tregu bëri aritmetikën e vet: 49% për të huajin, 51% për tajlandezët. Kush ishin ata tajlandezë, dhe nga erdhën paratë e tyre, për vite me radhë nuk interesoi askënd.
Sipas vlerësimeve të tregut, mijëra vila me tokë në Phuket, Koh Samui dhe Pattaya janë strukturuar pikërisht kështu. Ligjërisht, kjo skemë ishte gjithmonë e brishtë: Kodi i Tokës ndalon shprehimisht që një i huaj të blejë tokë përmes një personi-fasadë (proxy), dhe teorikisht Departamenti i Tokave mund të detyrojë shitjen e parcelës. Në praktikë, para vitit 2024, kjo pothuajse nuk çonte kurrkund.
Ndryshimi nuk filloi te pasuritë e paluajtshme. Filloi te hetimet për pastrim parash dhe biznese 'gri' në zonat turistike: dyqane me qira, bare, qendra zhytjeje dhe agjenci udhëtimi, formalisht në pronësi të shtetasve tajlandezë me pagë 15.000 bath në muaj, që në letra figuronin pronarë të kapitalit prej disa milionë bath. Nga aty, i njëjti kontroll u shtri te gjithçka që kalonte nëpër DBD.
Cilat truket e vjetra nuk funksionojnë më?
Shumica e skemave popullore mbështeteshin në dy truke. I pari: aksione preferenciale me të drejta të kufizuara vote, që i jepnin të huajit kontroll efektiv edhe me vetëm 49% të aksioneve. I dyti: një hua përmes së cilës i njëjti i huaj financonte fshehurazi pjesën e ortakut tajlandez.
DBD e trajtonte tashmë truket e parë si sinjal alarmi për status fasadë (nominee). I dyti tani është i dukshëm në ekstraktin bankar: paratë mbërrijnë në llogarinë e aksionarit tajlandez pak ditë para regjistrimit, në një shumë që përputhet ekzaktësisht me kontributin e deklaruar. Zgjuarsia ligjore nuk qëndron mirë përballë kronologjisë bankare.
Ka edhe një pikë ku shumë njerëz gabojnë: mendojnë se pjesëmarrja e huaj nën 50% është automatikisht 'zonë e sigurt'. Nuk është më kështu. Urdhri përmend shprehimisht themelimet me pjesëmarrje të huaj nën 50%, dhe emërimin e një aksionari minoritar të huaj si drejtor, si raste që i nënshtrohen kontrollit të përforcuar. Statusi minoritar në letër nuk e mbyll më çështjen.
Çfarë rrezikojnë kompanitë ekzistuese?
Këtu qëndron pika më e keqkuptuar. Urdhri nuk krijon një audit retroaktiv. Një kompani e regjistruar në 2021 ose në fillim të 2025 nuk bëhet automatikisht 'e paligjshme' më 1 gushtin 2026 dhe nuk shënjestrohet automatikisht.
Rreziku vjen në një moment tjetër: një ndryshim drejtori, një shitje aksionesh, një ndryshim kapitali, ose shtimi i një nënshkruesi të huaj, çdo dosje e tillë tërheq zvarrë tani të gjithë paketën e dokumentacionit sipas rregullave të reja. Struktura e vjetër nuk u 'hakua', thjesht u ngrit në vend. Ta lësh atë ashtu si është, është bërë më i vështirë sesa ta ndërtosh nga e para.
Cilat janë ndëshkimet ligjore për strukturën fasadë?
Ndalimi themelor për marrëveshjet fasadë (nominee) nuk është i ri, ai është 27 vjet më i vjetër se Urdhri 2/2569: gjendet në Ligjin e Biznesit të Huaj B.E. 2542 (1999). Neni 36 parashikon deri në 3 vjet burg dhe gjobë nga 100.000 deri në 1.000.000 bath, e zbatueshme si për të huajin ashtu edhe për shtetasin tajlandez që ka pranuar të mbajë aksionet në emër të tij. Për tokën, mundësia e detyrimit për shitje të parcelës mbetet gjithashtu e hapur.
Kompani, apo qira 30-vjeçare? Ky është opinioni jonë
Për një vilë me çmim deri diku rreth 25 milionë bath, hapja e një kompanie sot nuk ia vlen. Një qira e regjistruar 30-vjeçare sipas Kodit të Tokës ofron mbajtje të mbrojtur, kushton dukshëm më pak për t'u mbajtur, dhe nuk kërkon deklarime vjetore, auditime, apo një ortak tajlandez 'aktiv' në letra.
Duhet thënë hapur: gjykatat tajlandeze vazhdimisht nuk i kanë njohur zgjatjet përtej 30 vjetëve si detyruese për një pronar të ri të tokës. Kjo është një e metë reale, dhe do të ishte e pandershme ta fshehim. Por, e peshuar kundrejt të gjitha rreziqeve të tjera, një strukturë e vjetruar me aksionarë fasadë është më e keqe.
Ky këshillim nuk vlen nëse operoni një biznes real: hotel, prodhim, eksport, ose një grup restorantesh me xhiro të vërtetë. Në këtë rast, një kompani me një ortak tajlandez të vërtetë, që ka investuar kapital real dhe merr pjesë në menaxhim, është strukturë krejtësisht normale dhe legale. Urdhri 2/2569 shënjestron fiksionin, jo biznesin. Për projekte më të mëdha, ekziston rruga e Licencës së Biznesit të Huaj (Foreign Business License) ose e promovimit BOI, ku pronësia e huaj deri në 100% është e lejuar.
Çfarë duhet të dijë praktikisht një blerës shqipfolës?
Nënshkrimi i dokumenteve të themelimit dhe hapja e një llogarie bankare korporative në Tajlandë kërkojnë pothuajse gjithmonë praninë fizike personale, dhe bankat tajlandeze në 2026 janë bërë dukshëm më strikte për këto llogari, shpesh duke kërkuar një vizitë të dytë. Nëse planifikoni një regjistrim, parashikoni të paktën një javë qëndrim në Tajlandë, sepse riprogramimi i një takimi bankar një muaj më vonë do t'ju kushtojë më shumë se vetë bileta e avionit.
Nëse tashmë zotëroni pronë përmes një kompanie tajlandeze, hapi i arsyeshëm tani është një auditim para se ndryshimi i statutit të bëhet i domosdoshëm: kontrolloni çka qëndron pas kontributeve të aksionarëve tajlandezë, kush janë nënshkruesit, dhe çfarë ndryshimesh do t'ju duhen në dy vitet e ardhshme. Ekipi i Prona në Tajlandë ndihmon investitorët shqipfolës pikërisht në këtë lloj verifikimi paraprak, sepse është më e lirë ta rregullosh tani sesa ta zbulosh problemin ditën e regjistrimit.
Burimi: AIM Bangkok