Përgjigje e shpejtë
Jeni japonez tregtohet aktualisht rreth 160 për një dollar, pasi humbi fitimet e arritura falë ndërhyrjes së përbashkët amerikano-japoneze të datës 31 korrik 2026. Sekretari i Thesarit të SHBA-së, Scott Bessent, ka paralajmëruar se lëvizjet e çrregullta të jenit mund të rrisin kostot e huamarrjes në mbarë botën, duke përfshirë edhe tregjet e pasurive të paluajtshme në Azinë Juglindore, si Tajlanda. Për investitorët që blejnë me dollarë ose euro, dobësimi i valutave aziatike ndaj dollarit po krijon një dritare të favorshme çmimi, veçanërisht në Phuket.
Pse duhet t'i kushtojnë vëmendje jenit blerësit e pasurive në Tajlandë?
Mund të duket paradoksale që një lëvizje e valutës japoneze të ndikojë vendimin tuaj për të blerë një apartament në Phuket, por lidhja është reale. Jeni është valuta e tretë më e tregtuar në botë dhe shtylla kryesore e ashtuquajturit "carry trade" global, ku investitorët huazojnë jen me kosto të ulët për ta investuar në asete me kthim më të lartë diku tjetër, përfshirë Azinë Juglindore. Kur jeni lëviz papritur dhe në mënyrë të çrregullt, këta investitorë detyrohen të mbyllin pozicionet e tyre me nxitim, gjë që krijon valë shitjesh që kalojnë nëpër obligacione, aksione dhe, në fund, edhe pasuri të paluajtshme.
Sipas vlerësimeve të tregut, "carry trade" globale e financuar me jen kap një vlerë mbi 1 trilion dollarë. Edhe një çmontim i pjesshëm i këtyre pozicioneve mjafton për të krijuar turbulencë të ndjeshme në asete të ndryshme, duke përfshirë edhe tregjet e pasurive të paluajtshme që interesojnë blerësit ndërkombëtarë, si ai tajlandez.
Çfarë ndodhi më 31 korrik dhe pse nuk funksionoi plotësisht?
Më 31 korrik 2026, Shtetet e Bashkuara dhe Japonia kryen një ndërhyrje të përbashkët valutore, duke blerë jen njëkohësisht. Ishte operacioni i parë i koordinuar i këtij lloji prej vitesh. Thesari amerikan përdori Fondin e Stabilizimit të Këmbimit (Exchange Stabilization Fund, ESF), një mekanizëm standby që nuk kërkon miratim nga Kongresi, gjë që tregon urgjencën e situatës. Ky fond, i krijuar që në vitin 1934, u aktivizua për të shkëmbyer asete kundrejt jenit.
Fillimisht, jeni u forcua, por përfitimi ishte i shkurtër. Tregu doli më i fortë se bankat qendrore dhe valuta u rrëshqit sërish drejt nivelit prej rreth 160 për dollar. Presioni mbi jenin po intensifikohet edhe nga pritshmëritë për rritje të mëtejshme të normave të interesit nga Fed-i amerikan, gjë që zgjeron hendekun e yield-it mes aseteve në dollar dhe atyre në jen.
Si po ndikon kjo situatë kreditimin dhe tregun e banesave në Tajlandë?
Kostot më të larta të huamarrjes në SHBA po derdhen edhe në tregjet e kredisë të Azisë Juglindore. Sipas Bankës së Tajlandës, volumet e huave hipotekore në vend ranë rreth 12% në terma vjetorë në tremujorin e katërt të 2025, ndërsa segmenti masiv i Bangkokut (banesa nën 3 milionë baht) po ftohet dukshëm.
Kjo ka detyruar zhvilluesit e Bangkokut të reagojnë. Ata po ofrojnë zbritje prej 15-20% për njësitë e pashitura, si dhe kushte pagese më fleksibël, duke synuar gjithnjë e më shumë blerësit cash, përfshirë investitorët e huaj. Banka e Tajlandës ruan një politikë monetare të pavarur, por lidhjet globale të tregjeve financiare bëjnë që zhvillimet në SHBA dhe Japoni të mos jenë krejtësisht të izoluara nga realiteti tajlandez.
Phuket në kahun e kundërt: pse vazhdon të tërheqë kapital ndërkombëtar?
Ndërsa Bangkoku po ndjen ftohjen në segmentin masiv, Phuket-i po vazhdon të tërheqë kapital nga jashtë, pavarësisht (apo pjesërisht falë) turbulencës valutore. Historikisht, paqëndrueshmëria e jenit ka ridrejtuar një pjesë të kapitalit dalës japonez drejt tregjeve të tjera aziatike, dhe Tajlanda është një prej destinacioneve që po përfiton.
Për vitin 2026, pipeline-i i projekteve në Phuket përfshin rreth 10.020 njësi apartamentesh (kondominium) në 39 projekte. Kërkesa vjen nga një gamë e gjerë blerësish: nga Kina, Rusia, Evropa, India, Singapori, Australia dhe vendet e Gjirit. Kjo diversifikim gjeografik ul varësinë e tregut nga një kombësi e vetme blerësish, duke e bërë Phuket-in më të qëndrueshëm ndaj tronditjeve që prekin vetëm një treg burimor.
Për blerësit shqiptarë që planifikojnë të investojnë me dollarë ose euro, kombinimi i baht-it të butë dhe interesit të shtuar japonez për rajonin krijon një moment interesant për të vlerësuar një udhëtim inspektimi në Phuket, para se cikli valutor të ndryshojë drejtim.
Pyetje të shpeshta
A ka lidhje jeni japonez me baht-in tajlandez?
Po. Të dyja valutat funksionojnë brenda të njëjtit qark rajonal të flukseve të kapitalit aziatik dhe reagojnë ndaj lëvizjeve të "carry trade". Kur jeni dobësohet ndjeshëm, kjo shpesh krijon presion edhe mbi valutat e tjera aziatike, gjë që për blerësit që paguajnë në dollarë mund të përkthehet në një kurs këmbimi më të favorshëm në Tajlandë.
A është koha e duhur për të blerë pronë në Tajlandë tani?
Nuk ka një përgjigje universale, por disa faktorë konkretë favorizojnë momentin: baht-i i butë ndaj dollarit, zbritjet prej 15-20% që zhvilluesit e Bangkokut po ofrojnë për njësitë e pashitura, dhe rritja e interesit të kapitalit japonez për Phuket-in. Vendimi duhet të bazohet gjithsesi në objektivat tuaja financiare dhe në due diligence për projektin specifik.
A do të ketë ndërhyrje të tjera valutore në 2026?
Scott Bessent nuk e ka përjashtuar mundësinë e ndërhyrjeve të reja nëse lëvizjet e jenit vazhdojnë të konsiderohen 'të çrregullta'. Tregjet po ndjekin nga afër nivelin prej 160 si prag psikologjik, dhe një thyerje e mëtejshme poshtë tij mund të nxisë masa të reja nga autoritetet amerikane dhe japoneze.
A do të rriten normat hipotekore edhe në Tajlandë për shkak të kësaj situate?
Kostot më të larta të huamarrjes në SHBA transmetohen përmes tregjeve globale të obligacioneve dhe teorikisht mund të ndikojnë kostot e huadhënies edhe në Tajlandë. Megjithatë, Banka e Tajlandës ruan politikën e saj monetare të pavarur, kështu që efekti i drejtpërdrejtë mbetet i kufizuar për momentin, ndërkohë që zhvilluesit vendas po përshtaten tashmë me zbritje dhe kushte pagese më fleksibël.
Burimi: CNA (Channel NewsAsia)